Małgorzata Leyko

Teatr w krainie utopii. Monte Verità, Mathildenhöhe, Hellerau, Goetheanum, Bauhaus

Wydawnictwo słowo obraz/terytoria

Gdańsk 2013

W odniesieniu do prezentowanych w niniejszej książce kolonii i ośrodków artystycznych – Monte Verità, Mathildenhöhe, Hellerau, Goetheanum, Bauhaus – zarówno w szerszym kontekście kulturowym, jak i tylko w zakresie sztuki scenicznej, interesujący wydaje się aspekt stosunku działań ich twórców do tradycji. Ernst Bloch łączy pojęcie tradycji z pojęciem utopii, ustanawiając je na biegunach przeszłość–przyszłość: „Ten strumień z przeszłości […] przepływa przez «teraz» i teraźniejszość, […] płynie w przyszłość, tym samym gwarantując, że utopia nie pozostaje ani nie staje się utopijna, a realizacja utopii, utopijnego zamierzenia czy planu, nie ma charakteru wywrotowego. Utopia jest drogowskazem jasnej tradycji”. Kwestię utopii jako „drogowskazu jasnej tradycji” ująć można także w sposób zaproponowany przez Er ica Hobsbawma i Terence’a Rangera jako „tradycję wynalezioną”. O ile ta „wynaleziona tradycja” generowana była przez sferę władzy, o tyle ruch „reformy życia” (Lebensreform), działając w opozycji do niej i reprezentowanej przez nią „wymyślonej tradycji”, stwarzał dla siebie własną tradycję, zakorzenioną w innych przesłankach tożsamościowych i innych wartościach. Najbardziej bezpośrednim medium dla tej własnej „wynalezionej tradycji” stawały się w koloniach artystycznych różne formy działalności teatralnej. I jeśli przyjąć, że utopie nie są zabawami bez konsekwencji, lecz każda utopia – zwłaszcza heroiczna – w jakiś sposób zmienia rzeczywistość (choćby przez ukazanie zagrożenia dla ludzkości ze strony pewnych rozwiązań systemowych), to prawidłowość ta objawia się także w eksperymentach teatralnych prowadzonych w koloniach artystycznych: podejmowane w krainie utopii – realnie zmieniały teatr.

POLECONE EKSPRESEM

  • Teksty zebrane
  • Grotowski – narracje
  • Spotkania z Jerzym Grotowskim. Notatki, listy, studium
  • Polski teatr Zagłady
  • The Unwritten Grotowski. Theory and Practice of the Encounter
  • Teatro e parateatro come pratiche educative. Verso una pedagogia delle arti
  • Grotowski, Woman and Contemporary Performance. Meetings with Remarkable Women
  • Teatr w krainie utopii. Monte Verità, Mathildenhöhe, Hellerau, Goetheanum, Bauha
  • „Błędne Betlejem” Tadeusza Kantora
  • Zła pamięć. Przeciw-historia w polskim teatrze i dramacie
  • Aktor. Animator twórczych procesów
  • Dwa teatry – dwa światy. Opowieści
  • Książe. Hamlet Juliusza Osterwy
  • Raptularz kijowski
  • Wykłady o teatrze/Лекції про театр
  • Teatr i teatrologia. Podstawowe pytania
  • W labiryncie. Theodoros Terzopoulos spotyka Heinera Müllera
  • Teatr bez teatru. Performanse w Anglii Wschodniej u schyłku średniowiecza
  • Czym jest teatr?
  • L’anthropologie théâtrale selon Jerzy Grotowski
  • „Faust" J.W. Goethego na scenach polskich. Grotowski – Szajna – Jarocki
  • Ludwik Flaszen, Grotowski & Company
  • Zygmunt Molik’s Voice and Body Work: The Legacy of Jerzy Grotowski